Psychologia Zorientowana na Proces
Podejście podobne do Gestalt reprezentuje Psychologia Zorientowana na Proces. Traktuje ona człowieka i świat jako całość podlegającą ustawicznym zmianom. Określana bywa jako Psychologia Procesu, Praca z Procesem, POP, Processwork, Process Oriented Psychology i Dreambody Work. Innowacyjne w tej metodzie jest to, że zakłada ona konieczność stosowania kompleksowych działań terapeutycznych, dających możliwość pracy z całym spektrum ludzkiej świadomości. I tak w ramach Psychologii Procesu stosowana jest praca: ze snami, z ciałem, z rodzina, z uzależnieniami, z transem i osobami w śpiączce, z grupą, z krytykiem wewnętrznym... duży nacisk kładzie się także na pracę twórczą oraz pracę z symptomami fizycznymi.
Zakres Psychologii Nakierowanej na Proces jest więc ogromny, wymaga podejścia interdyscyplinarnego i holistycznego zarazem. Przed terapeutą stawia trudne zadanie połączenia wielu, często sprzecznych ze sobą w niektórych aspektach, szkół i metod terapeutycznych. Najważniejsze jest jednak to, że jako sposób prowadzenia terapii przynosi bardzo korzystne efekty.
Skuteczność terapeutyczną Psychologii Nakierowanej na Proces stwierdzono już w najcięższych przypadkach przestępców seksualnych, których poddano wieloaspektowym oddziaływaniom obejmującym zarówno farmakoterapię, jak i pracę z relacjami czy nadużyciami, trening twórczości oraz pracę wewnętrzna. W porównaniu do pacjentów resocjalizowanych metodami tradycyjnymi współczynnik recydywizmu był znacznie wyższy niż w przypadku tych, wobec których zastosowano osiągnięcia Psychologii Zorientowanej na Proces.
POP rozwinęła się na dobre w latach ’70 i ’80 dwudziestego wieku w Szwajcarii. Za jej Twórców uznaje się Amy i Arnolda Mindell, analityków jungowskich, którzy rozpoczęli badania nad znaczeniem komunikatów wysyłanych przez nieświadomy umysł. Odkryli oni, iż komunikaty te absolutnie nie są pozbawione znaczenia, i że przekazywane za ich pomocą informacje mogą być bardzo użyteczne przy rozwiązywaniu problemów relacyjnych, konfliktów grupowych, a nawet napięć w obrębie większej społeczności.
Za źródła, z których czerpie Psychologia Nakierowana na Proces przyjmuje się taoizm, szamanizm, psychologię Junga oraz inspiracje osiągnięciami współczesnej fizyki kwantowej. Głównymi metodami terapeutycznymi wykorzystywanymi przez POP są: elementy NLP, teorie komunikacyjne, elementy terapii systemowej oraz Gestalt.